Het na-seizoen: Element Aarde | Maag & milt aandoeningen volgens traditionele Chinese geneeskunde

Veel regen de afgelopen tijd, dat samengaat met een warme lucht; een typisch kenmerk van het na-seizoen. Volgens de traditionele Chinese geneeskunde begint het qi -de energie - in de natuur te dalen, het Yang neemt af. Het is de periode waarin de (extreme) hitte afneemt en de natuur tot rust komt. In deze periode staat het element Aarde staat. Wat betekent dat en hoe kun je goed voor het element in jou zorgen?

De betekenis van het element Aarde in de natuur

• De lente (Hout) en zomer (Vuur) vertegenwoordigen pure, actieve Yang-energie (groei, naar buiten gericht en hitte).
• De herfst (Metaal) en winter (Water) vertegenwoordigen dalende, rustende Yin-energie (afbraak, terugtrekken en kou).
• De nazomer (Aarde) functioneert hierin als de cruciale kantelpunt. Het klassieke TCM geschrift Huangdi Neijing <1> beschrijft dit naseizoen als de fase waarin hemel en aarde in harmonie zijn en de natuurlijke energie stabiliseert.

Fysiek gezien staat de nazomer bekend om zijn vochtige klimaat en is het de tijd van de oogst. In de Huangdi Neijing wordt uitgelegd dat de biologische functie van de aarde het dragen, voeden en transformeren is. Net zoals de planeet aarde in deze periode haar vruchten schenkt en de oogst laat rijpen, zo weerspiegelt het menselijk lichaam dit proces. De organen die bij het Aarde-element horen — de Milt en de Maag — hebben als taak om voeding te verteren, te transformeren en te transporteren om het hele lichaam te voeden. Aarde zorgt voor stabiliteit, assimilatie en de overgang naar de donkere helft van het jaar.

Wat zie ik terug in de praktijk als het op het Aarde element aankomt?

Veel mensen komen met 1 klacht, bijvoorbeeld vermoeidheid – Ik kijk wat er aan andere symptomen/uitingen zijn, die samen een patroon vormen, dat ik behandel met acupunctuur, tuina massage therapie en/of geneeskrachtige kruiden.

De volgende symptomen /klachten gerelateerd aan het Aarde element (milt/maag) zie ik regelmatig in de praktijk. Natuurlijk niet allemaal tegelijkertijd, maar heel vaak in combinatie met vermoeidheid.

• Te harde of te zachte ontlasting; te weinig gaan of juist heel vaak
• Vermoeidheid / lusteloosheid / geen energie /slap gevoel
• Dip na het eten
• Opgeblazen gevoel
• Altijd koude handen/voeten
• Geen trek en dan vooral in de ochtend
• Brandend maagzuur
• Maagpijn
• Ongemakkelijk gevoel (geen pijn) in de maagsteek, dat verdwijnt na iets te eten
• Altijd een droge mond, droge lippen en droge tong
• Regelmatig boeren, regelmatig hikken, regelmatig overgeven zonder andere reden
• Warm gevoel in buik regio
• Veel koude dranken willen drinken, hele dag door

In reguliere, Westerse geneeskunde speelt de milt in het verteringsproces niet zo'n grote rol. Echter in TCM is het hét orgaan dat voor transformatie en transport zorgt van voedselresten (die door de maag worden gekneed) en vloeistoffen uit drinken en eten. Als dit niet goed gebeurt kunnen er (aanvullend op bovengenoemd) de volgende syptomen ontstaan <2>

• Zwaar zakkend gevoel in de ledematen of gehele lichaam
• Mensen die dit onder de leden hebben, zullen dit meer voelen tijdens dagen zoals deze; warm en vochtig
• Het gevoel als in water of een moeras te zitten
• Plakkerig tongbeslag en/of een plakkerige smaak in de mond
• Vocht vasthouden, ook met name in het gezicht en/of enkels
• Vol gevoel in de buik, ook als er niets is gegeten of gedronken – hierbij hoort ook een klostend gevoel in de buik
• Fuzzy/wazig gevoel bij opstaan en heel lang nodig hebben om opgang te komen; het gevoel of de wereld sneller gaat dan jij
• Slijm on de ontlasting
• Ophoesten van slijm
• Slijm vorming in neus en keelholte zonder andere aanleiding
• Sommige allergiëen zijn ook gerelateerd aan een disbalans van maag-milt systemen (hangt af van de symptomen)

Bij vrouwen, met bovengenoemde symptomen, zie ik problemen in de menstruatie cyclus; te weinig bloed/geen bloed, spotting of juist te veel bloed tijdens menstruatie (dat gerekend zonder anti-conceptie) en andere klachten rondom cyclus en menopauze. Grote hoeveelheid vaginale afscheiding, sterk ruikend naar vis en/of regelmatig terugkerende vaginale infecties horen hier ook onder.

Wat kun je doen om goed voor je Aarde element te zorgen in dit na-seizoen?

One-size-fits-all bestaat gewoonweg niet, maar een aantal punten kunnen helpen.

• We leven in een relatief koud land; pas je eten erop aan. Een klets koude kwark recht uit de koelkast; een koude salade in de middag; het zet de oven – de maag- niet aan
• Zorg ervoor dat je systeem voldoende vocht kan afvoeren; door ontlasting, zweten en plassen. – Zeker in het naseizoen moet dit goed gebueren door de grotere hoeveelheid vocht in de lucht. Houdt je vocht vast? – Overleg met je TCM therapeut en huisarts. Drink dan kruidenthee met vochtafdrijvende eigenschappen; paardenbloem (in het Vlaams ook wel Pisbloem genoemd) en brandnetel zijn goed hiervoor en te krijgen in de biologische producten winkels.
• Zeker in dit warm vochtige seizoen; eet geen slijm vormende producten. Wees zuinig met kaas, melk, yoghurt en andere van melk gemaakte producten. Wees zeer zuinig met suikerhoudende producten zoals frisdranken (ja ook de light versies!) en elimieer vette producten zoals gefrituurde snacks. Ook patat uit de airfyer valt daaronder, omdat de versie uit de winkel vaak al voorgebakken in vet is en dus al veel vet bevat.
• Ontbijt! – intermittent vasten is dé hype en kan prima werken. Maar als je symptomen hebt die in het bovengenoemde rijtje staan is het te bedenken of dit goed voor je is.
• Je zult zien; als je stevig onbijt dan is er een goed basis voor de rest van de dag
• Het is niet alleen wàt je eet, maar ook hoe vaak en hoeveel je eet, hoe je eet, het tempo waarop, met welke aandacht en of er veel /vaak emoties zijn onder het eten (ruzies aan tafel bijvoorbeeld) Zeg maar; de randvoorwaarden moeten ook goed zijn.

Als je een setje van de bovengenoemde symptomen hebt: raadpleeg ook altijd een huisarts (kijkt naar bloed en andere waarden) en bij "we vinden niets afwijkends/we weten niet wat het is" of "je hebt dit en dit" en je zoekt aanvullende ondersteuning (twee sporen behandeling) > ga in therapie bij traditionele Chinese geneeskunde specialist (wij kijken naar de rest).

TCM praktijk Rootz Rise, gevestigd in Voorburg, zal met je een gedetaileerd diagnose gesprek doorlopen, naar je levensstijl en omstandingheden kijken en behandelen op maat.

Terugkeer naar aarde(n)

Ik denk dat door een combinatie van verslecherting van voedselkwaliteit, het snellere levenstempo dagelijks (minder /geen tijd nemen om te eten en om het te bereiden) en de cultuur (veel, heel veel kaas eters en heel vaak op een dag) heel veel Nederlanders letterlijk geen goede bodem, geen aarde hebben. Dit kan weer effect hebben op heel veel andere aspecten van je leven. Zowel fysiek, mentaal als spiritueel.

Jezelf weer bodem geven start ondermeer bij voeding – Dat wisten Chinezen al ruim 2000 jaar terug. In het klassieke geschrift de Su wen <3> staat "the Qi that man receives is in the Grains' – "Qi dat de mens ontvangt is in granen" – Je bent wat je eet.

Noot

Dit artikel is niet door AI geschreven, maar geheel door mij persoonlijk op deze regenachtige zondag - ik heb echter wel AI gebruikt om de uitsplisting van deHuang Di Nei Jing op te zoeken.

Bronnen

<1> Huang Di Nei Jing ( 黄帝内经) een van de meest belangrijke en oudste geschriften van traditionele Chinese geneeskunde, waarvan het orgineel waarschijnlijk dateert uit de 6e eeuw

<2> De grondslagen van de Chinese geneeskunde, Maciocia, Giovanni, 3e uitgave, 2026

<3> Huang Di Nei Jing bestaat uit twee geschriften; de eerste tekst, de Suwen (素问) – ook wel bekend als 'Basisvragen'– behandelt de theoretische grondslagen van de Chinese geneeskunde en de bijbehorende diagnostische methoden. De tweede tekst, de Lingshu (灵枢 "Spiritual Pivot") – bespreekt acupunctuurtherapie in groot detail

<4> Foto op deze pagina > Stock photo van Pexels door Quang Nguyen Vinh