Hoe ziet Traditionele Chinese geneeskunde vrouwen en pijnbestrijding?

In het boek 'De pijnparadox' schrijft Monique Steegers, pijnspecialist en hoogleraar pijn en palliatieve geneeskunde in het Amsterdam UMC, over de tegenstelling waarom vrouwen die véél pijn hebben juist minder worden gehoord – In dit blog verkennen we hoe Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) kijkt naar pijn bij vrouwen en waar deze holistische benadering kan ondersteunen bij pijnbestrijding.

• Hevige menstruatiepijn
• Overgangsklachten
• PMS
• Bekkenbodemproblemen
• Rugpijn
• Hoofdpijn/migraine

Veel vrouwen krijgen in hun leven ermee te maken, maar toch is er relatief weinig aandacht voor.

Traditionele Chinese geneeskunde (TCG/TCM) ziet in het algemeen pijn als 'er is geen doorstroming van Qi, bloed en vloeistoffen' – Er is een obstructie, een blokkade, dat de pijn veroorzaakt.

• Deze blokkade kan op lichamelijk functuctioneel niveau zijn ('ik kan mij arm niet opheffen want dat doet pijn')

• Functioneel kan er sprake zijn van overbelasting door werk, sport. Er kan een lichamelijk trauma hebben plaatsgevonden, bijvoorbeeld een operatie of ongeluk, waardoor er ophoping ontstaat. Maar ook langdurige blootstelling aan wind, kou, regen/vochtige omgeving of hitte kan een oorzaak zijn van functionele pijn. Wij zijn ten slotte de natuur.

• Pijn kan zich ook op mentaal niveau zich spelen. De pijn is gekomen en/of gaat samen met een langdurige of schokkende gebeurtenis in het leven. "Ik heb jarenlang voor mijn doodzieke partner moeten zorgen, had geen ruimte voor mijzelf en kreeg last van mijn schouders"– De vraag is: welke last mag je nu van je schouders af laten glijden?
• TCM erkent dat emoties en pijn zo vaak samen gaan. De reguliere geneeskunde begint hierover pas recent te praten; de relatie pijn en emoties staat nog in de kinderschoenen. Het boek van Professor Steegers praat over de complexiteit rondom langdurige pijnklachten bij vrouwen en zij erkent (gelukkig) ook het emotionele aspect. De emotie die te vaak wordt opgebracht is "stress". Dat is vaak wel een betrokken emotie - zeker in de complexe maatschappij waarin we nu leven. Maar er komen meer factoren bij kijken.

Waarom werken emoties en pijn samen met elkaar, volgens TCM?

• De scheiding van 'lichaam en geest' is een illusie – De bekende (inmiddels niet meer levende) TCM specialist Giovanni Maciocia schreef in het voorwoord van zijn TCM boek Pysche and pain: "The greatest mistake in treatment of diseases is that there physicians for the body and physicians for the soul. The two cannot be separated" (1) "De grootste vergissing bij de behandeling van ziekte aandoeningen is dat er artsen voor het lichaam en artsen voor de geest zijn. Lichaam en geest, die twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden."
• Intense, langdurige emoties zoals schuld, schaamte, beschuldiging, overmatig piekeren en/of zorgen maken, onmacht, stress, angst, triestheid, rouw, boosheid/hevige irritatie, enorme uitgelatenheid – TCM ziet dat deze gelinkt zijn aan onze innerlijke systemen en bij langdurige en/of intense emoties, tasten ze onze systemen aan en verzwakken ze ons.

Waarom treft pijn vrouwen zo diep?

• De Neijing (2) erkende al dat vrouwen 'cyclische wezens' zijn. Meer dan mannen spelen hormonen en de fase van ons leven een rol. De Neijing stelt dat de gezondheid van een vrouw elke zeven jaar verandert, met een piek in vruchtbaarheid en energie rond de leeftijd van 21-28 jaar. Onregelmatigheden, pijn en PMS komen vaak voor of/en worden versterkt, wanneer dit natuurlijke ritme wordt verstoord door emotionele stress of een ongezonde levensstijl.
• Maatschappelijke factoren, opvoeding en achtergrond spelen ook een hele grote rol bij pijnbeleving ('Kom op niet zeuren en doorrrr')

Wat kan traditionele Chinese geneeskunde (TCM) wel en niet doen bij pijnbestrijding?

TCM kan je ondersteunen in;

• Lichaam en geest reguleren
• Doorstroming van qi, bloed en vloeistoffen stimuleren door acupunctuur, tuina en kruiden
• Balans vinden in emotionele staat. Ervaring heeft aangetoond dat ondersteuning door geneeskrachtige Chinese kruiden samen met acupunctuur er een krachtige fundament kan ontstaan waarin lichaam en geest een anker hebben. 

TCM kan niet:

• Je mentale staat of persoonlijkheid veranderen – Als je een enorm stressgevoelig persoon bent en door omstandigheden heb je chronische pijnklachten, die met emoties gepaard gaan, bijvoorbeeld boosheid, dan kan TCM je ondersteunen in rust in lichaam en geest creëeren maar je zult zelf ook me moeten helpen in je basis te verstevigen – Waar komt de woede vandaan? wat helpt jou om de stress aan te kunnen of juist te verminderen?
• Je levensstijl voor jou aanpassen, dit omvat ook eet,- en drinkgewoontes
• Verregaande gezwellen, zoals kankergezwellen, karbunkels, endometriose in een vergaand stadium verwijderen – in sommige gevallen is stabiel houden van toepassing en pijnverlichting, maar dat hangt van veel factoren af (omstandigheden, leefstijl, discipline, eetgewoontes etc)
• Kankergezwel/verspreiding wordt in Nederland niet door TCM therapeuten behandeld (in China wel!), Wel behandelen TCM therapeuten de bijverschijnselen van de kanker behandeling (misselijkheid, huiduitslag etc)

📻 Meer weten?
Luister naar het radiofragment over De pijnparadox:
https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuwsweekend/019d57a2-5ad3-7369-975d-ca538cbe0294/2026-04-04-de-pijnparadox-vrouwen-hebben-meer-pijn-maar-krijgen-minder-zorg

Voetnoten:

1) The Psyche in Chinese Medicine by Giovanni Machioci

2) 黄帝内经 Huángdì nèijīng (400-500 jaar vóór Chr), een van de belangrijkste klassieke werken van het Taoïsme en tevens de hoogste autoriteit op het gebied van de traditionele Chinese geneeskunde.

Op zoek naar pijnbestrijding?