Natuur elementen in het menselijk lichaam en ziekten: hoe water ons beïnvloedt

Wij zijn de natuur. Natuurlijke elementen zoals hitte, water, wind, droogte en kou komen allemaal in ons voor. We hebben deze elementen nodig om gezond te blijven en optimaal te functioneren. Wanneer één van deze elementen echter excessief aanwezig raakt of juist te weinig, kan dit leiden tot lichamelijke en mentale klachten.

In deze vijfdelige serie blogs ontdek je welke ziektebeelden volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) gerelateerd zijn aan specifieke natuurelementen en hoe TCM kan helpen om de balans te herstellen.

Deze week staat het element WATER centraal.

We zijn ons doorgaans niet bewust van dat we ongeveer voor 55-60% uit water bestaan <1> Alleen als er een disbalans ontstaat in de waterhuishouding, zoals vocht vasthouden of overmatig zweten, dan zijn we alert.

Welke voorbeelden zijn er in de natuur van water en hoe reflecteert dit in ons lichaam?

Water droogt op, water is overvloedig aanwezig, water kan te langzaam stromen, In ons lichaam reflecteert dit microkosmos-principe zich exact hetzelfde.

• Stilstaand water in een meer

Wanneer water in de natuur te lang stilstaat kan het broei veroorzaken, wordt het warm en vormt een goede kweekvijver voor bacteriën en algengroei. In ons lichaam kan er ook stilstaand water voorkomen, veroorzaakt door (een) blokkade of een tekort aan interne en werkelijke fysieke beweging. Het gaat vastzitten, dikt in to slijm. Dat kan tot broei en hitte leiden en ontstekingen veroorzaken.

Voorbeeld van langdurige vastzittende vloeistoffen in gewrichten met ontstekingen > reumatoide artritis

• Condens op de ramen

Buiten koud en binnen warm veroorzaakt condens op de ramen. Bij een disbalans in het lichaam en tegelijkertijd in de externe laag (huid en spieren) kunnen de poriën te snel los en ontstaat er overmatig zweten – Of juist de andere kant op; er is total geen zweten en ontstaat er broei in het lichaam.

• Overstroming of opdroging van rivieren of meren

Bij een teveel aan aanvoer van water treden meren en rivieren buiten hun oevers. Wanneer je teveel vocht drink en je lichaam kan het niet verwerken ontstaat er vocht op plaatsen waar het niet hoort. Voorbeeld is oedeem in de benen of oedeem in het gezicht. Of juist overmatig veel plassen

Het tegengestelde kan ook gebeuren; opdroging van rivieren of meren. In het lichaam kan opdroging ondermeer ontstaan door te weinig vocht in name of te veel vocht verlies en daar valt ook bloed onder. Letterlijke uitingen zijn vormen van droogte; droog haar, droge ogen, droge huid, droge keel. Dit is vaak gerelateerd aan de voedende stoffen van het bloed.

De invloed van de milt op de transformatie en het transport van vloeistoffen

Binnen de TCM kan pathologisch water, water dat zich op plaatsen vestigt waar het niet hoort, zich nestelen – Specifiek organen en systemen hebben een functie en als deze niet goed kan worden uitgevoerd ontstaan er klachten.

• Milt qi leegte (Pí qì xū 脾气虚) & de daaraan gerelateerde patronen zoals Milt yang leegte (Pí yáng xū 脾阳虚) – In TCM speelt de milt een grotere rol dan in de Westerse geneeskunde. Het milt systeem, met zijn harmonieuze, aardse qì, speelt een belangrijke rol in de richting van de vloeistofstofwisseling en oefent effecten op ondermeer de transformatie- en transportfunctie van voedsel en vloeistoffen <2> – wanneer een disbalans ontstaat door ondermeer een verstoord voedselpatroon, kunnen er ophopingen van vloeistoffen ontstaan, door het lichaam verspreiden en op plaatsen overmatig aanwezig zijn of zich vestigen waar het niet hoort. In TCM heet dat Damp (Shī Qì 湿气)

Symptomen dat zou kunnen wijzen op een minder goed functionerend milt systeem:

• Losse ontlasting iedere dag
• Meerdere keren ontlasting per dag
• Pijn en vol gevoel in de buik
• Slechte eetlust
• Energie dip na het eten
• Slechte eetlust / geen ochtend trek
• Geen energie
• Altijd trek in zoet eten/suikers

Bij aanwezigheid van damp in het lichaam kunnen er de volgende symptomen ontstaan

• Blaas> moeilijke pijnlijk plassen, pijnlijk plassen (dan is er vaak ook hitte bij), troebele urine
• Vagina > Overmatige vaginale afscheiding al dan niet met candida
• Zwaar gevoel in ledematen
• Beneveld gevoel in het hoofd
• Beklemmend drukkend gevoel op de borst
• Huidziektes met lekkende vloeistoffen bepaalde eczeem types
• Plakkerige smaak in de mond <3>

Andere TCM systemen die een rol spelen in de waterhuishouding van het lichaam zijn Long qì leegte (fèi qì xū 肺气虚) en Nier Qi leegte (Shèn qì xū 肾气虚)en de daaruit voortvloeiende andere long & nier systeem patronen. Deze worden in een ander blog belicht.

Bovenstaande patronen zijn beschreven in hun de uiterste vorm. In de praktijk zie ik bij patiënten meestal mildere en veelal gemengde patronen. *)

Wat kan traditionele Chinese Geneeskunde doen om water in het lichaam te managen?

Een top 3 van TCM strategieën – er zijn er meer – Belangrijk: overleg altijd eerst met een gekwalificeerde TCM-therapeut voordat je onderstaande strategieën toepast.

· Bij droogte of een tekort aan lichaamsvloeistoffen: aanvullen en voeden

Wanneer het lichaam onvoldoende voedende vloeistoffen heeft, kunnen klachten ontstaan zoals:

• Droge huid
• Droge ogen
• Droge mond
• Droge keel
• Droog haar
• Obstipatie
• Nachtzweten
• Opvliegers

In de regel is voeden en aanvullen het meest effectief met Chinese kruiden en vooral: voeding.

· Bij een overmaat; afvoeren of aromatisch oplossen in het lichaam

• Tuina massage is goed tegen oedeem in de voeten en benen; met een tui fa techniek (omhoog strijkende beweging richting blaas) worden de vloiestoffen richting omhoog in beweging gezet. Ook een na fa omhoog langs de meridianen van het been kan opening geven aan de afvoer
• Acupunctuur ondersteunt of zet de beweging in gang (denk aan stroming creëeren in een stilstaand meer
• Chinese kruidenformules werken gericht op de afvoer
• Voedingsaanpassingen en beweging is ook hier cruciaal

· Bij stagnatie van vloeistoffen: beweging creëren

Net zoals stilstaand water in de natuur kan gaan broeien, kunnen lichaamsvloeistoffen stagneren wanneer er onvoldoende beweging aanwezig is. Om de beweging van vloeistoffen in het lichaam in gang te zetten, zijn acupunctuur en tuina massage zeer effectief.

Wat kun je doen om water in het lichaam op peil te houden?

• Let scherp op je voeding en vloeistoffen inname
• Niet te vet > schrap gefrituurd eten, kaas en algemeen: zuivel zo veel mogelijk uit je eetpatroon. Calcium kun je ook uit andere bronnen halen, zoals groene groenten <4>
• Beperk inname van snelle suikers; die zitten in bewerkte producten. Ook in kant-en-klare zakjes, pakjes en sauzen <4>
• Vermijd margarine, halvarine, koemelk producten en kaas, die zijn moeilijk te verteren en kunnen tot opstopping in maag/milt system leiden <5>
• Overmatig eten of juist te weinig /niet eten, te snel eten, eten zonder aandacht doet allemaal geen goed voor het maag/milt systeem
• Drink genoeg; relateer het aan de activiteiten die je op een dag doet. Iemand die de hele dag achter een computer binnen zit hoeft geen 3 liter water te drinken
• laat frisdranken en overmatige hoeveelheid koffie en thee staan. Beperk je tot 1 a 2 kopjes per dag
• Als er oedeem aanwezig is; zorg dat je het kan afvoeren; middels massage of juist een een volledig TCM traject met levensstijl aanpassingen
• Als er droogte aanwezig is (droge huid, droge spieren, droge ogen, droog haar etc) – vermijd energetisch warme kruiden; hete peppers, kukurma, rauwe gember, kaneel, kruidnagel etc – leg je eet en drinkpatroon onder de loep en kijk – eventueel samen met een dietist en/of TCM specialist hoe de voedende kwaliteit van je bloed beter kan. Immers; water is een onderdeel van bloed en bloed stroom door je hele lichaam.

Belangrijk

Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde worden kruiden vrijwel altijd voorgeschreven als onderdeel van een formule. De combinatie van kruiden versterkt de werking, vermindert eventuele bijwerkingen en zorgt ervoor dat de behandeling aansluit op het individuele patroon van de patiënt. Daarom is zelfmedicatie met Chinese kruiden zonder diagnose af te raden.

Conclusie

Water is een van de meest fundamentele elementen van het menselijk lichaam. Volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde kan zowel een tekort als een overmaat aan vocht leiden tot uiteenlopende klachten, variërend van droge huid en droge ogen tot oedeem, slijmvorming en chronische vermoeidheid.

Een gezonde waterhuishouding is afhankelijk van de harmonieuze samenwerking tussen de Milt, Longen en Nieren. Wanneer deze systemen uit balans raken, kunnen lichaamsvloeistoffen zich ophopen, uitdrogen of stagneren.

Met behulp van acupunctuur, Chinese kruiden, voedingsadvies, Tuina-massage en leefstijlaanpassingen biedt TCM een holistische benadering om de natuurlijke balans van het waterelement te herstellen. Door niet alleen de symptomen maar ook de onderliggende oorzaak te behandelen, kan het lichaam weer optimaal functioneren.

Heb je klachten die kunnen wijzen op een verstoring van de waterhuishouding, zoals vocht vasthouden, een zwaar gevoel in het lichaam, chronische vermoeidheid of juist droogte klachten? Dan kan een individuele TCM-diagnose inzicht geven in het onderliggende patroon en een passende behandeling ondersteunen.

Volgende week: het element Wind

In het volgende blog zeilen we op de kracht van de wind en kijken hoe dat binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde in je lichaam eruit ziet. Ontdek je waarom dit element een sleutelrol speelt bij voortgang, ruimte en vrijheid in het leven.

________________________________________

*) Eén symptoom is geen TCM patroon – genoemde voorbeelden zijn een onderdeel van een serie symptomen die samen een TCM patroon vormen, waar een diagnose en behandelplan op wordt gevormd

Bronnen

<1> Website Koninklijke Universiteit Leuven artikel Rechtgezet: Bestaat het menselijk lichaam uit 80% water? LINK HIER

<2> Boek Fluid Physiology and Pathology in Traditional Chinese medicine – Steven Clavey

<3> Boek De Grondslagen van de Chinese geneeskunde – Maciocia, Giovanni

<4> Boek De boodschappencoach – Ralph Moorman

<5> Boek Wat je eet ben jezelf – Dr Gillian McKeith