Niet aangeboren hersenletsel (NHA) en Traditionele Chinese geneeskunde (TCM)

"Ik mis mij ook" is het aangrijpende verhaal van Mascha Kamphuis, voormalig jeugdzorgarts, opgeschreven door Ronald Giphart. Na de diagnose hersentumor verandert haar leven drastisch. Door de tumorverwijdering loopt ze hersenbeschadiging op. Waar zij voorheen functioneerde op hoog niveau als arts en leidinggevende, sportief was en een actief sociaal leven had, moet zij nu opnieuw leren spreken, haar energie zorgvuldig managen en omgaan met loopproblemen.

Mascha deelt haar verhaal, via dit boek en sociale media, om anderen te steunen en meer bewustzijn te creëren rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH).

Het boek raakt mij diep, omdat het laat zien hoe plotseling en willekeurig hersenletsel kan ontstaan. Het kan werkelijk iedereen overkomen.

Wat is niet-aangeboren hersenletsel (NAH)?

Niet-aangeboren hersenletsel is hersenbeschadiging die na de geboorte ontstaat. Dit kan verschillende oorzaken hebben zoals:

• een val of ander trauma aan het hoofd
• een whiplash of hevige schudding
• hersenbloedingen of infarcten
• tumoren of cystes
• infecties
• verouderingsprocessen [1]

De gevolgen verschillen per persoon en zijn vaak levensveranderend. Mascha's verhaal, hoewel iedere persoon anders is, deed mij denken aan twee patiënten met NAH die ik ontmoette tijdens stages binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM).

Senior in een rolstoel, hersenbloeding

Een man van in de 70 in een rolstoel in een Nederlandse TCM praktijk. Zijn vrouw rijdt hem binnen. De behandelend acupuncturist vertelt dat hij voor eerste behandeling wat ingezakt binnenkwam, maar nu zit hij monter rechtop. Eenzijdige verlamming door hersenbloeding. Tijdens de acupunctuurbehandeling worden naalden gezet aan de niet aangedane kant en flink gestimuleerd, wat niet altijd even prettig is. Erna laat de man zien dat hij inmiddels zelf uit de rolstoel kan opstaan. Dat was eerst niet totaal mogelijk. Vervolgens kan hij ook een stukje lopen, met een stok en welinswaar traag, waarbij de aangedane kant nog wel slepend is maar gaat wel mee. Zijn vrouw masseert beide kanten iedere dag. Hij neemt ook trouw iedere dag de kruidenpillen in die de TCM therapeute hem voorschrijft. Voor beide is het meemaken van wat hij nu kan, een enorme openbaring. Het geeft hem kracht, regie en hoop.

Een jonge ex-politieman in Zhongfang TCM-ziekenhuis in midden China

Tijdens mijn stage in oktober 2025 in een TCM-ziekenhuis in midden-China zag ik een andere pariënt; een 28-jarige man die bij de politie heeft gewerkt. Hij vertelde dat hij lange tijd onder extreme stress had gestaan, gevolgd door een heftige hersenbloeding, volgens reguliere artsen veroorzaakt door een cyste.

Toen hij startte met TCM-behandelingen was de prognose vanuit de reguliere geneeskunde somber: blijvende verlamming van arm en been aan één zijde. De been verlamming was lichter dan aan zijn arm. Dagelijks onderging hij acupunctuur en tuina massages, in het begin zelfs tweemaal per dag. Daarnaast dronk hij drie keer per dag een bittere kruidenafkooksel.

Na ruim een maand behandeling kon hij zijn aangedane arm weer langzaam optillen. Zijn been sleepte niet langer; hij liep zelfstandig, zonder stok. Welinswaar zeer langzaam, maar met kracht en controle. Zijn jonge leeftijd, sterke wilskracht én de juiste toepassing van Traditionele Chinese Geneeskunde speelden hierin een cruciale rol.

Wat hebben beide patiënten gemeen:

• Wilskracht en motivatie: Beide hebben een enorme wilskracht om een verandering in hun huidige situatie teweeg te brengen - dit is essentieel
• Therapietrouw: ze volgen de weg van traditionele chinese geneeskunde. Naast TCM deden ze beide ook aan heel veel aan beweging op een schaal dat voor hen mogelijk is. De oudere man werd iedere dag door zijn vrouw gemasseerd.
• Realistisch verwachtingspatroon: Beide besefte dat de behandeling lang kan gaan duren en volledige genezing niet meer mogelijk is. Wat gebroken is, kan traditionele chinese geneeskunde niet meer maken. Echter, binnen de grenzen is er nog wel iets van ruimte. Dat de zeventig jarige weer rechterop kan zitten in de rolstoel; dat is vooruitgang - hoe klein ook.
• Volhouden op de lange termijn: Beiden lieten hun therapie niet verslappen. Ze namen iedere dag hun kruidenformules in. Heel belangrijk want om goed bloed en qi te bewegen zijn de kruiden het hart van een niet aangeboren hersenletsel therapie.

Hoe legt TCM de aandoening van de jonge man uit?

Stress is een overkoepelend begrip en kan zich op vele wegen uiten (huidklachten, slecht slapen, kaalheid) In de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt stress gezien als stagnatie van lever qi. Wanneer het leversysteem vastloopt, raakt de doorstroming van qi en bloed verstoord. Dit beïnvloedt onder andere spieren, pezen, spijsvertering en emotionele balans. Verder kan het ook voor opstopping van vloeistoffen zorgen, iets wat waarschijnlijk het geval was bij de jonge man. Cyste is vaak een samenballing van bloed en vloeistoffen, ontstaan over een lange periode en door het vastzitten van qi.

Bij hersenletsel kunnen hersenen bepaalde functies niet meer goed aansturen, maar via acupunctuur kan elders in het lichaam alsnog stroming worden bevorderd. Door het stimuleren van specifieke acupunctuurpunten worden signalen naar het zenuwstelsel en hersenen gestuurd – als een soort reminder [2] Kruidenformules ondersteunen dit proces door de interne balans te herstellen en de circulatie van qi en bloed te verbeteren.

Niet aangeboren hersenletsel (NAH), TCM en hoop binnen realistische grenzen

Volledig herstel is niet (altijd) mogelijk bij niet-aangeboren hersenletsel. Maar verbetering, meer zelfstandigheid en een betere kwaliteit van leven vaak wél. Soms zit vooruitgang in iets ogenschijnlijk kleins: rechterop kunnen zitten, een arm kunnen heffen, of weer zelfstandig een paar meter lopen. Deze verhalen laten zien dat Traditionele Chinese Geneeskunde, mits goed toegepast en met toewijding, een waardevolle aanvulling kan zijn binnen het herstelproces van NAH.

Referenties

[1] Uit boek "Ik mis mij ook" Kamphuis, M. & Giphart, R. 2023, uitgeverij Thomas Rap, Amsterdam

[2] Article Acupuncture in the Management of Severe Acquired Brain Injuries (sABIs), Cavelli, L et Al, sept 2018, Wiley online librabry