Vietnamese traditionele geneeskunde | TCM in een ander jasje| Deel 2 - Hanoi’s laagdrempelige geneeskrachtige kruiden

Van het hoge noorden naar het hectische Hanoi

Vanuit het Vietnamese hoge noorden, met zijn diversiteit aan etnische stammen, reis ik naar het hectische Hanoi. In de stad "tussen de rivieren" is de motor koning; handel en goed, supervers eten zijn overal. 's Avonds na zonsondergang komen de terrassen tot leven. Er wordt gewokt, gestoomd, gefrituurd en gekookt alsof het de laatste maaltijd op aarde is.

Summer rolls met knapperige groenten, pho (noedelsoep) in vele variaties, bereid met een stevige bouillon die de hele dag staat te pruttelen zodat de smaken goed intrekken. Dat ook de Vietnamezen – en dan met name de ouderen – voedsel als medicijn zien, net als binnen de traditionele Chinese leer, ontdek ik hier al snel.

De basis van het traditionele Vietnamese dieet

Het begint bij de basis. Het traditionele Vietnamese dieet is gezond en bestaat vooral uit rijst, groenten en vis. Maaltijden worden meestal gestoomd of geroerbakt > snelle korte verhitting zorgt voor behoud van voedingsstoffen.

Rijst is het basisvoedsel en maakt deel uit van vrijwel elke maaltijd. Vietnamese volwassenen eten vaak drie maaltijden per dag met gestoomde rijst, aangevuld met groenten, vis of vlees. Bekende varianten zijn congee (rijstpap), rijstvermicelli met gehakt varkensvlees en kruiden, en pho: een rijstnoedelsoep met runder- of kippenbouillon, vlees, taugé en basilicum.
[1]

Voeding als medicijn: energetische balans

Het principe van de traditionele Chinese geneeskunde – waarin voedsel een energetisch karakter heeft (heet of koud) – wordt ook in de Vietnamese keuken toegepast. In een warm klimaat heeft het lichaam koeling nodig. Daarom worden bij iedere pho kruiden geserveerd die het uitbalanceren: een paar koelen het lichaam en een paar verwarmen, samen met de bouillion van de pho. Munt werkt verkoelend en wordt gecombineerd met shiso (Zi Su Ye 紫苏叶 in het Chinees), dat juist verwarmend is. Samen balanceren ze elkaar uit en vooral: ze verhogen de smaak.

Geneeskrachtige kruiden in Hanoise Lan Ong street

Dat Vietnamezen zich ook tot geneeskrachtige kruiden wenden, wordt zichtbaar in de traditionele medicijnenstraat Lan Ong, gelegen in Hanoi's Old Quarter. Donkere, authenieke winkels liggen hier volgestapeld met kruiden, met name gericht op herstel van lever- en niersystemen – de twee meest fundamentele systemen van het lichaam.

Ook zijn er enkele TCM-praktijken gevestigd die acupunctuur aanbieden. Buiten hangen de typerende promotieborden met gestileerde gezichten en aangegeven acupunctuurpunten.

Een laagdrempelige kruidenwinkel in Hanoi

Eén winkel springt eruit. Deze oogt geaard door natuurkleuren en houten meubilair. Opvallend zijn de kruiden die aan draden geregen buiten hangen. In de winkel hangt een prachtig tai ji tu (het 'Yin- en Yang-symbool') gevormd door de meest toegepaste kruiden.

Aan de voorkant, over de houten toonbank, worden losse kruiden verkocht. Wanneer ik vraag om een formule – een combinatie van elkaar balancerende kruiden – wordt deze in snel samengesteld. Achterin de winkel bevindt zich een theeshop waar kruidentheeën worden verkocht die vrijwel iedereen kent, zoals muntthee.

Er zijn kant-en-klare zakjes te koop met onder andere gojibessen, kamille, chen pi (sinaasappelschil) en da zao (Chinese zoete dadels), bekend om hun ondersteunende werking op onder meer de spijsvertering. Daarnaast zijn er kant en klare kruidentheeën tegen slecht slapen, spijsverteringsproblemen en menstruatieklachten. Dit maakt de winkel tot een prima laagdrempelige eerste kennismaking met traditionele geneeskunde. Zowel toeristen als Hanoianen weten de weg hierheen te vinden, waarbij locals vaak kruidenformules kopen die specifiek op hun klacht zijn afgestemd – iets wat is aanbevolen voor een meer gerichte behandeling.

Samenvatting: mijn observaties uit Hanoi, Vietnam

• Traditionele Vietnamese geneeskunde heeft nog steeds wortels in de samenleving, al maakt slechts een klein deel van de bevolking er actief gebruik van.
• De energetische principes van voeding uit de traditionele Chinese geneeskunde worden toegepast in de Vietnamese keuken en zijn eenvoudig toe te passen in elke kookbeurt. Ook in Nederland.
• Traditionele medicinale kruiden is laagdrempelig, wat blijkt door de kruidenwinkels in Hanoi.

[1] Dit heb ik geobserveerd in Hanoi en is ondersteunt door dit artikel "Nutrition and fasting in Vietnamese culture" > https://ethnomed.org/resource/nutrition-and-fasting-in-vietnamese-culture