Natuur elementen in het menselijk lichaam en ziekten: hoe vuur ons beïnvloedt

Wij zijn de natuur. Natuurlijke elementen zoals hitte, droogte, kou, wind, vuur en water komen allemaal in ons voor. We hebben deze elementen nodig om gezond te blijven en optimaal te functioneren. Wanneer één van deze elementen uit balans raakt, kan dit leiden tot lichamelijke en mentale klachten.

In deze zesdelige serie blogs ontdek je welke ziektebeelden volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) gerelateerd zijn aan specifieke natuurelementen en hoe TCM kan helpen om de balans te herstellen.

Bosbranden komen deze zomer weer veelvuldig voor. Maar ook in de mens is er soms letterlijk een vuur terug te vinden. Hoe ziet vuur eruit in ons lichaam? Hieronder een aantal voorbeelden, die vaker voorkomen dan je zou denken.

Koorts als vorm van Vuur

Koorts kennen we van een ziekte als griep. In TCM termen; externe pathogenen (vaak een combinatie van wind-kou-vocht of wind-hitte) dringen het lichaam binnen. Als een dief in de nacht. De strijd tussen verschillende vormen van Qì om de dief eruit te werken, veroorzaakt koorts. Het is vaak verstandig om deze innerlijke strijd gecontroleerd te laten uitbranden. Als de koorts echter te hoog is, dan kan het omslaan van warmte in vuur.

Koorts kan echter ook ontstaan door langdurig slecht voedingspatroon. Het maag,-/miltsysteem dat in TCM voor transformatie en transport zorgt van ingenomen vloeistoffen en voedingsmiddelen, komt door slechter voeding (combinaties van te veel, vet, te vaak, te snel eten, alcohol drinken. Of niet eten) onder druk te staan. Voedingstoffen komen niet waar ze moeten komen én de basis van aanmaak van bloed wordt ondermijnd. Als dit bijvoorbeeld samengaat met een aantal ander factoren zoals stress dan kunnen de volgende symptomen ontstaan:

  • Vermoeidheid, vooral na inspanning of na de maaltijd
  • Een licht verhoogd of terugkerend gevoel van warmte of hitte, vaak in de namiddag of avond
  • Dit kan een koortsgevoel zijn dat alleen de patiënt voelt (subjectieve koorts) – Bij metingen of bloed tests wordt er niets gevonden.
  • Warmte in handpalmen, voetzolen of borst
  • Droge mond of keel, zonder veel dorst.
  • Gevoel van onrust of prikkelbaarheid.
  • Slechte eetlust, opgeblazen gevoel of een zwaar gevoel na het eten
  • Losse ontlasting of chronische diarree
  • Zwakte van de ledematen
  • Spontaan zweten of zweten bij geringe inspanning
  • Roodheid van de wangen of een licht rood gezicht, vooral bij vermoeidheid
  • Slaapproblemen, zoals moeilijk inslapen of licht slapen

Vuur is de vergrotende trap van bovengenoemde symptomen. Met name de warmte/hitte en droogte symptomen zullen dan meer uitsproken aanwezig zijn.

Dé TCM kruidenformule voor een zwakte van maag,-/miltsysteem dat samengaat met een gevoel en /of symptomen van warmte/vuur is Bǔ zhōng yì qì tāng 补中益气汤– vrij vertaald: Versterk het middengebied en voedt Qi-energie.

Brandend gevoelens in het lichaam

Bij een branden denken we eerder aan een huis,-of een bosbrand. Niet aan een enorm hitte gevoel in ons lichaam. Toch zijn er voorbeelden die voorkomen:

Denk aan:

  • Brandende voeten (veelvoorkomend bij neuropathie)
  • Brandende ogen (zonder enige aanleiding)
  • Brandend gevoel in ledematen; benen, nek, handen, schouder etc
  • Opvliegers
  • Het niet kunnen verdragen van warm weer

Deze aandoeningen hebben volgens TCM een paar gemene delers.

  • Ze hebben een karakter van stagnatie; er ligt een blokkade op de weg

OF

  • Ze hebben een karakter van leegte; er is niet voldoende (bloed, vloeistoffen, voedingsmiddelen, qi etc etc) om de stroming op gang te houden.
  • Dit symptoom kan worden veroorzaakt door het eerste punt, maar kan ook op zichzelf staan.
  • Hierdoor ontstaat in de doorstroming van bloed, lichaamsvloeistoffen en in de orgaan systemen ontstaat een verminderde circulatie en er treedt stagnatie op. Als dit over een zeer lange periode aanhoudt vaak in combinatie met een gunstige gezondheidstoestand, levensgebeurtenissen en levensstijl en het wordt niet behandeld, dan kan het omslaan in Vuur.

Algemene kenmerken van Vuur in het lichaam

Een aantal symptomen en niet beperkt tot *)

  • Hitte gevoel
  • Rode brandende ogen
  • (Grote) dorst, zonder aanleiding
  • Bloedend tandvlees
  • Rode pijnlijke aften
  • Ontstekingen
  • Rode tongkleur
  • Mentale onrust en/of rusteloosheid
  • Snelle polsslag ook in rust
  • Droogtetekenen in het lichaam; droog haar, droge neus, droge huid, droge stoelgang
  • Spontane neusbloedingen

Verschil tussen warmte en vuur

Eerder schreef ik deze twee blogs over warmte/hitte (LEES HIER) en over opvliegers (LEES HIER) – Wat is dan het verschil met vuur? Zoals we in de natuur terug kunnen zien:

  • Vuur stijgt sneller omhoog dan warmte – Denk aan een oplaaiend vuur van een bosbrand
  • Vuur verspreidt zich snel en droogt vloeistoffen meer intens op. Het tast Bloed en het koelende, zachte (Yin) van lichaam en geest aan – Gerelateerd aan de natuur: zie de droogte die tijdens een brand ontstaat en zich uitbreidt.
  • Tijdens een bosbrand begint het vuur vaak laag bij de grond, maar door zijn stijgende karakter bereikt het al snel de boomkruinen, waar het zich explosief kan uitbreiden. Volgens de TCM kan overtollig Vuur op vergelijkbare wijze opstijgen naar de Shén (de geest/spirit), waardoor mentale onrust, slapeloosheid, angst en in ernstige gevallen neurologische klachten kunnen ontstaan.

Wat kun je doen om vuur in het lichaam te kalmeren?

Een top 3 van TCM strategiëen – er zijn er meer – Belangrijk: overleg altijd eerst met een gekwalificeerde TCM-therapeut voordat je onderstaande strategieën toepast.

1.Koelen (Qīng Rè – 清热 Vuur koelen)

Koelen is dé directe methode om de 'temperatuur' in het lichaam te verlagen. Dit kennen we als we ziek zijn, koorts hebben en een koud doekje op het voorhoofd leggen. Zo zijn er in TCM een aantal kruidenformules die zich richten om Vuur te koelen. Dit kan gericht (bijv op maagsysteem als er vuur in de maag is) maar vooral en altijd volgens het gediagnosticeerde TCM patroon. Het ene Vuur is het andere niet.

2. Voeden van leegte (Bǔ fǎ 补法)

Deze strategie is erop gericht om tekorten aan vitale energie (Qi), Bloed, Yin (het koelende) of Yang (het actieve) aan te vullen. Wordt heel vaak toegepast in TCM behandelingen, omdat het onderliggende patroon vaak een leegte is. Dit kan door middel van goede juiste voeding en kruidenformules.

3. Circuleren (Xíng Qì行气/ Huó Xuè活血– Qi, bloed en vloeistoffen bewegen)

In de TCM geldt de wet: "Stagnatie genereert hitte". Als energie (Qi) of bloed ergens in het lichaam blokkeert (vaak door stress of emoties), ontstaat er door de druk wrijving, en die wrijving verandert in vuur (vergelijkbaar met een file op de snelweg waar de gemoederen verhitten). Door de circulatie te herstellen, lost het vuur vanzelf op.

Bewegen van Qi: Vooral belangrijk bij Lever qi stagnatie; de energie van het leverorgaan en meridiaan zijn geblokkeerd, waardoor er hitte (of een vergrotende trap: vuur) wordt gegenereerd – Warmte en Vuur stijgen – In TCM wordt dit Stijgend Lever Yang genoemd.

4. Op je levensstijl letten

Is een onderdeel van Traditionele Chinese Geneeskunde's Yang Sheng "nourishing life" or "fostering life" > voedt jezelf goed (letterlijk en figuurlijk) en daarmee het leven. Het is ondermeer belangrijk om

  • Te eten wat bij je past en bij je levensstijl past
  • Beweging door de dag heen; een lichaam is gemaakt om te bewegen
  • Geestelijke prikkelingen te hebben – Dit kan door een kruiswoordpuzzel op te lossen maar ook door een bijdrage te leveren aan een project waar jij de zin van inziet
  • Signalen van lichaam en geest zo vroeg mogelijk te (leren) herkennen. Ga ermee aan de slag; zo vroeg mogelijk in het leven. Ook als je pas 14 jaar bent. Wacht niet tot klachten zich veregeren, want dan is de weg naar herstel lang en geplaveid met heel veel discipline en geduld.

Een laatste noot

We hebben in een zekere zin vuur in ons leven nodig; het staat ook voor hartstocht, transformatie, creatie, een bepaalde drive en passie. Maar als het lichamelijke en/of geestelijke klachten veroorzaakt, dan kan het zijn dat het excessief aanwezig is en zal er werk aan de winkel zijn om de balans te herstellen.

Conclusie

Binnen Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt Vuur in het lichaam niet gezien als een op zichzelf staande aandoening, maar als een teken dat de natuurlijke balans is verstoord. Vuur kan zich uiten in klachten zoals een onverklaarde koorts, brandende gevoelens, ontstekingen, mentale onrust en droogteverschijnselen. De oorzaak ligt volgens TCM vaak in een combinatie van stagnatie, tekorten of langdurige warmte die is geëscaleerd tot Vuur.

Traditionele Chinese geneeskunde kijkt niet alleen naar symptomen, maar onderzoekt vooral waar Vuur in het lichaam vandaan komt, hoe dit zich uit, een combinatie van andere symptomen en waarom deze zich heeft ontwikkeld. Door te koelen, kalmeren of de circulatie te herstellen, kan het lichaam weer terugkeren naar zijn natuurlijke evenwicht.

Volgende keer: het element droogte

Volgende week kijken we hoe rivieren die niet voldoende water voor scheepvaart bevatten; een uitgedroogd grasveld; stijgende warmte na een hete zomerdag, weerspiegelen in ons lichaaam en geest in de vorm van DROOGTE.

________________________________________

*) Eén symptoom is geen TCM patroon – genoemde voorbeelden zijn een onderdeel van een serie symptomen die samen een TCM patroon vormen, waar een diagnose en behandelplan op wordt gevormd


Share