Natuurelementen in het menselijk lichaam en ziekten: hoe wind ons beïnvloedt

Wij zijn de natuur. Natuurlijke elementen zoals hitte, water, wind, droogte en kou komen allemaal in ons voor. We hebben deze elementen nodig om gezond te blijven en optimaal te functioneren. Wanneer één van deze elementen echter excessief aanwezig raakt of juist te weinig, kan dit leiden tot lichamelijke en mentale klachten.

In deze zesdelige serie blogs ontdek je welke ziektebeelden volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) gerelateerd zijn aan specifieke natuurelementen en hoe TCM kan helpen om de balans te herstellen.

Deze week staat WIND centraal. Wind wordt niet alleen gezien als de wind buiten ons lichaam, maar ook als een patroon van beweging en verandering ín het lichaam.

Waarom heet het "Wind"?

Toen ik in Shanghai, China woonde, kwam ik ook bij de Traditionele Chinese geneeskunde (TCM) arts. Soms zei hij dan: "je hebt teveel wind in je" – Voor Westerse oren een vaag begrip maar in Traditionele Chinese geneeskunde niet

Wind wordt zo genoemd omdat klachten dezelfde eigenschappen hebben als de natuur:

• Beweging – symptomen verplaatsen zich (bijvoorbeeld pijn die van plek verandert).
• Verandering – klachten komen en gaan – soms is er huiduitslag en dan weer niet
• Plotselingheid – symptomen ontstaan onverwacht en snel – Opeens is er nekpijn, vanuit het niets
• Beïnvloedt vooral het bovenlichaam – hoofd, nek, huid en longen

Welke voorbeelden zijn er in de natuur van wind en hoe reflecteert dit in ons lichaam?

Externe Wind

De wind waait buiten en dringt in kieren en naden van je huis door. Zo kan externe Wind ook het lichaam binnendringen, meestal via de huid, nek en schouders. Het wordt vaak geassocieerd met het begin van een verkoudheid of griep.

Een voorbeeld : Op warme winderige lentedag, je fietst in je t-shirt naar de supermarkt en zweet een beetje; de poriën staan open de wind dringt binnen. Eenmaal in de supermarkt staat de airco hoog aan. De poriën sluiten zich en de wind zit gevangen. De volgende dag voel je je verkouden.

Typische kenmerken – hoeven niet allemaal tegelijkertijd op te treden of een aantal hiervan:

• Plotseling begin van klachten
• Afkeer van wind of kou
• Hoofdpijn,
• stijve nek
• Zweten of juist geen zweten
• Verstopte neus, niezen
• Klachten die zich snel verplaatsen

Als deze klachten worden genegeerd, door bijvoorbeeld hard door te blijven werken en geen rust te nemen, dan is er kans dat de wind dieper in het lichaam gaat zitten met gevolgen.

Interne Wind

Zoals de wind buiten het lichaam vuur kan doen oplaaien, beweging, uitdroging en blokkades kan generen kan Interne Wind ook dergelijke verstoringen in het lichaam zelf aan:

• Warme lucht lichter wordt en omhoog beweegt> In het lichaam is dit een Lever Yang-stijging
• Als een boom in de natuur te weinig water en voedingsstoffen ontvangt (een tekort aan sap = in de mens bloed), drogen de takken en bladeren uit en worden ze broos en stijf. Als er vervolgens een stevige wind opsteekt, beginnen de droge takken direct ongecontroleerd te trillen, schudden of knakken > In het lichaam is dit een Lever Bloed-tekort. De vergrotende trap is een Yin-tekort dat richting lokale uitdroging gaat.
• Tijdens een hevige bosbrand onstaat er door de opstijgende warme lucht een enorme wind > Extreme Hitte die Wind genereert – Bij een grote stagnatie in de lever orgaan stagneert de vrije spreading van Qi (energie)– als dit een lange tijd aanhoudt en vastzittende energie in het lichaam bouwt zich op ontstaat er transformatie hitte in het lichaam. Energie moet zich kunnen bewegen, dus onstnapt naar het hogere deel van het lichaam – zoals in het voorbeeld van de bosbrand in de natuur, zo kan er ook de enorme hitte in het lichaam wind veroorzaken.

Symptomen kunnen zijn *)

• Trillingen of beven of tics
• Spiertrekkingen
• Duizeligheid
• Tintelingen of gevoelloosheid
• Evenwichtsproblemen
• Spasmen of convulsies
• Hartkloppingen
• Plotselinge verlamming (zoals bij een beroerte, in TCM-termen vaak "Wind Stroke")

Ook bij aandoeningen zoals aangezichtsverlamming van Bell, Parkisons en epilepsie is er ondermeer interne wind in het lichaam bij betrokken

Wind in de huid

Wind wordt ook gezien als een oorzaak van huidaandoeningen waarbij de uitslag

• Snel verschijnt;
• Jeukt > jeuk wordt in TCM vaak beschouwd als een teken van Wind);
• Plotseling van plaats verandert.

Voorbeelden zijn bepaalde vormen van eczeem of netelroos (urticaria)

Wat kun je doen om wind te dempen of voorkomen?

Een top 3 van TCM strategieen – er zijn er meer – Belangrijk: overleg altijd eerst met een gekwalificeerde TCM-therapeut voordat je onderstaande strategieën toepast.

> Bescherm jezelf tegen externe Wind

Volgens de traditionele Chinese geneeskunde is voorkomen beter dan genezen. Externe Wind dringt het lichaam vaak binnen wanneer de poriën openstaan door zweten en je vervolgens wordt blootgesteld aan wind of airconditioning.

Praktische tips:

• Bescherm je nek, schouders en bovenrug bij veel wind, maar in een ge-airco-de omgeving
• Trek na het sporten of zweten droge kleding aan
• Vermijd langdurig in de tocht of onder een airco zitten.
• Neem voldoende rust bij de eerste tekenen van een verkoudheid in plaats van door te blijven gaan. Een verkoudheid is een signaal van je lichaam dat het rust nodig heeft. Neem die rDoor tijdig rust te nemen, voorkom je volgens TCM dat Wind dieper het lichaam binnendringt en ernstigere klachten veroorzaakt.

> Voed Bloed en Yin om Interne Wind te kalmeren

Binnen de TCM ontstaat Interne Wind vaak doordat het lichaam onvoldoende gevoed wordt. Dit betekent letterlijk; de voedende stiffen uit etenswaar. Een tekort aan Lever Bloed of Yin maakt het zenuwstelsel als het ware gevoeliger, waardoor trillingen, spiertrekkingen, duizeligheid of tintelingen gemakkelijker kunnen ontstaan.

Je kunt je lichaam ondersteunen door:

• voldoende slaap en herstelmomenten te nemen;
• regelmatig en voedzaam te eten;
• chronische lichamelijk en geestelijke overbelasting te voorkomen;
• ontspanning in te bouwen om het zenuwstelsel tot rust te brengen.

TCM-therapieën zoals acupunctuur en Chinese kruiden worden vaak ingezet om Lever Bloed en Yin te voeden en Wind te kalmeren.

> Houd Qi in beweging en voorkom stagnatie

Langdurige stress, frustratie of emotionele spanning kunnen ervoor zorgen dat Qi stagneert. In TCM genereert Qi beweging in lichaam en geest. Volgens de TCM kan langdurige stagnatie uiteindelijk Hitte ontwikkelen, die op haar beurt weer Interne Wind veroorzaakt.

Daarom is het belangrijk om dagelijks beweging en ontspanning te combineren. Denk bijvoorbeeld aan:

• wandelen in de natuur;
• rustige yoga;
• ademhalingsoefeningen;
• meditatie;
• regelmatige acupunctuurbehandelingen wanneer er sprake is van terugkerende klachten of terugkerend patroon.

Door Qi vrij te laten stromen blijft het lichaam beter in balans en krijgt Wind minder kans om klachten te veroorzaken.

Conclusie

Wind is binnen de traditionele Chinese geneeskunde (TCG/TCM) veel meer dan een weersverschijnsel. Het is een patroon dat beweging, verandering en plotselinge klachten in het lichaam verklaart. Zowel externe als interne Wind kunnen uiteenlopende symptomen veroorzaken, variërend van verkoudheid en nekklachten tot duizeligheid, trillingen, huidproblemen en neurologische aandoeningen.

TCM biedt verschillende mogelijkheden om het lichaam weer in balans te brengen. Door jezelf goed te beschermen tegen externe invloeden, Bloed en Yin te voeden en de vrije stroom van Qi te ondersteunen, kun je het lichaam helpen Wind te verminderen en de natuurlijke balans te herstellen.

Volgende blog

Van VUUR hebben we deze zomer genoeg voorbeelden in de natuur gezien. Maar wat is vuur in het menselijk lichaam? - In mijn volgende blog uit deze serie staat VUUR centraal en ontdek je hoe ook dat element invloed heeft op jouw gezondheid volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde.

Voorgaande blogs over natuurelementen en ziektes lezen? 

> Water HIER

> Warmte /Hitte HIER

> Hitte in relatie tot opvliegers HIER

*) Eén symptoom is geen TCM patroon – genoemde voorbeelden zijn een onderdeel van een serie symptomen die samen een TCM patroon vormen, waar een diagnose en behandelplan op wordt gevormd.